{"id":3260,"date":"2022-12-22T11:04:07","date_gmt":"2022-12-22T08:04:07","guid":{"rendered":"https:\/\/sakarya.news\/?p=3260"},"modified":"2022-12-22T11:04:48","modified_gmt":"2022-12-22T08:04:48","slug":"pandemi-sonrasi-siber-saldirilar-artti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/2022\/12\/22\/pandemi-sonrasi-siber-saldirilar-artti\/","title":{"rendered":"Pandemi sonras\u0131 siber sald\u0131r\u0131lar artt\u0131!"},"content":{"rendered":"\n

Kriptografinin iki ki\u015fi ya da taraf aras\u0131nda payla\u015f\u0131lan bilgiyi istenmeyen ki\u015filerce anla\u015f\u0131lamayacak hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir \u015fifreleme sistemi oldu\u011funu belirten uzmanlar, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde cep telefonu uygulamalar\u0131yla mesajla\u015f\u0131rken, elektronik belgeleri imzalarken, web sitelerinden al\u0131\u015fveri\u015f yaparken ve internet bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131 uygulamalar\u0131nda da kriptografiden yararlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Pandemiden sonra siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fifre tercihlerinde kolay tahmin edilebilecek do\u011fum tarihi, tutulan tak\u0131m kurulu\u015f tarihi ve plaka kodu gibi bilgilerin kullan\u0131lmamas\u0131n\u0131 \u00f6nerirken web sitesine veya mobil uygulamaya \u015fifremizi girerken bu sitenin orijinal oldu\u011fundan da emin olunmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi M\u00fchendislik ve Do\u011fa Bilimleri Fak\u00fcltesi Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de kullan\u0131lan \u015fifreleme sistemi kriptografi ile ilgili bilgiler ve tavsiyeler payla\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131n\u0131n icad\u0131 kadar eski tarihi var<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kriptografinin iki ki\u015fi veya taraf aras\u0131nda g\u00fcvenli haberle\u015fmeyi ama\u00e7layan ve bilginin istenmeyen ki\u015filerce anla\u015f\u0131lamayacak hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flayan \u015fifreleme bilimi oldu\u011funu belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, \u201cEski Yunanca kryptos (gizli) ve grapheia (yazma) s\u00f6zc\u00fcklerinin birle\u015fiminden meydana gelir. Kriptografinin tarihi neredeyse yaz\u0131n\u0131n icad\u0131 kadar eski oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Hatta baz\u0131 bilim insanlar\u0131 yaz\u0131n\u0131n icad\u0131n\u0131n da bir t\u00fcr kriptografi yani gizli haberle\u015fme oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n

J\u00fcl Sezar taraf\u0131ndan da kullan\u0131ld\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, kriptografinin bilinen en eski \u00f6rneklerinden birinin de M\u00d6 Roma \u0130mparatoru J\u00fcl Sezar taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi ve s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n\n\n\n

\u201cJ\u00fcl Sezar askerleriyle bug\u00fcn kendi ad\u0131yla an\u0131lan Sezar \u015fifrelemesini kullanarak haberle\u015fiyordu. Bu \u015fifrelemede her harf, alfabede kendinden \u00fc\u00e7 sonraki harf ile de\u011fi\u015ftirilerek ortaya anlams\u0131z bir mesaj \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yordu. \u00d6rne\u011fin \u201c\u00dcsk\u00fcdar\u201d mesaj\u0131, bu y\u00f6ntemi bilmeyen ki\u015filerce anlams\u0131z olan \u201cZUNZG\u00c7T\u201d metnine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu. \u015eifreyi bilen ki\u015filerse \u201cZunzg\u00e7t\u201d \u015fifreli metnini harfleri kendilerinden \u00fc\u00e7 \u00f6nceki harflerle de\u011fi\u015ftirerek tekrar \u201c\u00dcsk\u00fcdar\u201d a\u00e7\u0131k mesaj\u0131n\u0131 elde ediyordu. Benzer ve basit bir \u015fifreleme y\u00f6ntemi de harflerin alfabedeki herhangi bir harfle yer de\u011fi\u015ftirdi\u011fi \u015fifreleme y\u00f6ntemidir. Bu \u015fifreleme y\u00f6nteminde \u015fifreyi k\u0131rabilmek i\u00e7in \u00f6rne\u011fin T\u00fcrk\u00e7e\u2019de 8, 841, 761, 993, 739, 701, 954, 543, 616, 000, 000 gibi inan\u0131lmaz fazla say\u0131da farkl\u0131 olas\u0131 durum s\u00f6z konusu olsa da dillerin harf frekans istatistikleri kullan\u0131larak bu kripto sistemler saniyeler i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fclebilmektedir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Almanlar 20. y\u00fczy\u0131lda Enigma\u2019y\u0131 icat etti<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Art\u0131k ilkel kalan bu ve benzer \u015fifreleme y\u00f6ntemlerinin yerini 20. y\u00fczy\u0131lda me\u015fhur \u015fifreleme makinesi Enigma gibi elektromekanik cihazlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, \u201cAlmanlar taraf\u0131ndan icat edilen Enigma, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n seyri i\u00e7inde olduk\u00e7a \u00f6nemli bir role sahipti. Ayn\u0131 harfi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 pozisyona g\u00f6re farkl\u0131 harflere ya da farkl\u0131 harfleri ayn\u0131 harfe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilen Enigma\u2019n\u0131n kusursuz ve k\u0131r\u0131lamaz oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Enigma i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 160 kentilyon farkl\u0131 olas\u0131 ayar vard\u0131 ve ayarlar g\u00fcnl\u00fck olarak de\u011fi\u015ftiriliyordu. Bu esnada \u0130ngiltere\u2019deki Bletchley Park\u2019ta aralar\u0131nda bug\u00fcn bilgisayar bilimlerinin ve yapay zekan\u0131n babas\u0131 olarak an\u0131lan Alan Turing\u2019in de bulundu\u011fu bir ekip Enigma\u2019y\u0131 k\u0131rmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Sonunda bilinen ilk bilgisayarlardan oldu\u011fu kabul edilen Bombe isimli bir cihaz geli\u015ftirerek Enigma\u2019n\u0131n \u015fifresini k\u0131rmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Tarih\u00e7iler bu olay\u0131n sava\u015f\u0131n iki sene daha erken bitmesine ve milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131n kurtulmas\u0131na sebep oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Kriptografi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de kullan\u0131l\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tarihte daha \u00e7ok askeri ve diplomatik alanlarda kullan\u0131lan kriptografinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilgisayar teknolojisinin geli\u015fmesi ve internetin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla \u00e7ok geni\u015f bir yelpazede kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, \u201cBug\u00fcn cep telefonu uygulamalar\u0131yla mesajla\u015f\u0131rken, web sitelerinden al\u0131\u015fveri\u015f yaparken, internet bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131rken, blok zincir teknolojisini kullan\u0131rken ve ak\u0131ll\u0131 ev sistemlerini kullan\u0131rken kriptografi kullanmaktay\u0131z. Yine elektronik imza kullanarak bir belgeyi imzalarken veya elektronik olarak kimlik do\u011frulamas\u0131 yaparken kriptografi kullan\u0131yoruz.\u201d \u00a0dedi.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

G\u00fcvenli haberle\u015fme i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kriptografinin \u00f6ncelikli olarak g\u00fcvenli haberle\u015fme ve ileti\u015fim i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na vurgu yapan Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilgi \u00e7a\u011f\u0131nda \u00e7ok fazla say\u0131da ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckte veriyi s\u00fcrekli olarak bir yerlere iletiyoruz. Bu ileti\u015fimler s\u0131ras\u0131nda da g\u00fcvenli\u011fimizi sa\u011flamak i\u00e7in kriptografi kullan\u0131l\u0131yor. Ki\u015fisel gizlili\u011fimizi, ev ve ara\u00e7 g\u00fcvenli\u011fimizi, finansal g\u00fcvenli\u011fimizi sa\u011flamak amac\u0131yla kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fcr\u00fcnlerde kriptografiden faydalan\u0131l\u0131yor. Ayr\u0131ca kimlik do\u011frulama, belge imzalama ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in de kriptografiden yararlan\u0131yoruz. \u00d6rne\u011fin e-posta veya sosyal medya hesaplar\u0131 i\u00e7in belirledi\u011fimiz parolalar veri tabanlar\u0131nda bizim belirledi\u011fimiz halleri ile saklanmazlar. Kriptografik hash fonksiyonlar\u0131 denen \u00f6zel fonksiyonlarla karma\u015f\u0131k ve anlams\u0131z g\u00f6r\u00fcnen ifadelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcp saklan\u0131yorlar.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Pandemi sonras\u0131 siber sald\u0131r\u0131lar artt\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda \u00f6zellikle Covid-19 pandemisi sonras\u0131 bir\u00e7ok \u015firketin uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamas\u0131yla siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n m\u00fcthi\u015f derecede h\u0131zland\u0131\u011f\u0131na ve \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, \u201cBu t\u00fcrdeki \u015firket ya da kurumlara yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 hedef al\u0131rken, ki\u015filere y\u00f6nelik olarak da \u00e7o\u011funlukla sosyal m\u00fchendislik ve oltalama sald\u0131r\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Ki\u015fileri herkes\u00e7e bilinen web sitelerinin sahte benzerlerine y\u00f6nlendirerek \u015fifrelerini elde etmeye \u00e7al\u0131\u015fmak s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan bir y\u00f6ntemdir. Sosyal medya ve e-posta hesaplar\u0131n\u0131n \u015fifreleri bu y\u00f6ntemle s\u0131k\u00e7a \u00e7al\u0131nmaya ve de\u011fi\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u015eifre se\u00e7imine dikkat edilmeli<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, \u015fifrelerimizi se\u00e7erken ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan bilinen veya tahmin edilebilecek olan bilgilerimizi i\u00e7ermemesine dikkat etmemiz gerekti\u011fini vurgulad\u0131 ve s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: <\/p>\n\n\n\n

\u201cDo\u011fum tarihimiz, tuttu\u011fumuz tak\u0131m, plaka kodu gibi bilgiler \u015fifre se\u00e7imi i\u00e7in olduk\u00e7a risklidir. \u00d6rne\u011fin Wi-Fi \u015fifreleri i\u00e7in yayg\u0131n kullan\u0131lan veya bir\u00e7ok ki\u015fi i\u00e7in anlaml\u0131 olabilecek \u00e7ok say\u0131da \u015fifreyi h\u0131zla deneyen programlar vard\u0131r. \u015eifrelerin uzunlu\u011fu da g\u00fcvenlik i\u00e7in \u00f6nemli bir kriterdir. K\u0131sa \u015fifrelerin k\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7ok daha kolay oluyor. Bu y\u00fczden bir\u00e7ok web sitesi \u015fifrelerin uzunlu\u011fu, b\u00fcy\u00fck harf, k\u00fc\u00e7\u00fck harf ve \u00f6zel karakter gereklili\u011fi gibi \u015fartlar koyuyor. En g\u00fcvenli \u015fifre se\u00e7imlerinden biri ki\u015finin yaln\u0131zca kendisi i\u00e7in anlaml\u0131 olan, 8 veya daha fazla karakter i\u00e7eren ve hem b\u00fcy\u00fck hem k\u00fc\u00e7\u00fck harf hem de rakam veya \u00f6zel karakterden olu\u015fan yeterli uzunluktaki \u015fifrelerdir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Sitelerin orijinal oldu\u011fundan emin olmak gerekiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir web sitesine veya mobil uygulamaya \u015fifremizi girerken bu sitenin orijinal oldu\u011fundan emin olmam\u0131z gerekti\u011fini ifade eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, \u201cG\u00fcvenilir bir al\u0131c\u0131dan gelmeyen mesaj ve e-postalardaki linklere t\u0131klamamam\u0131z veya t\u0131klarken \u00e7ok dikkatli olmam\u0131z gerekiyor. Ayr\u0131ca halka a\u00e7\u0131k Wi-Fi a\u011flar\u0131n\u0131n da do\u011fas\u0131 gere\u011fi g\u00fcvensiz oldu\u011fu unutulmamal\u0131. Bu t\u00fcr a\u011flar\u0131 kullan\u0131rken VPN kullan\u0131lmal\u0131 veya kullan\u0131lam\u0131yorsa kimlik bilgileri ya da kredi kart\u0131 ile i\u015flem yap\u0131lmamal\u0131.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kriptografinin iki ki\u015fi ya da taraf aras\u0131nda payla\u015f\u0131lan bilgiyi istenmeyen ki\u015filerce anla\u015f\u0131lamayacak hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir \u015fifreleme sistemi oldu\u011funu belirten uzmanlar, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde cep telefonu uygulamalar\u0131yla mesajla\u015f\u0131rken, elektronik belgeleri imzalarken, web sitelerinden al\u0131\u015fveri\u015f yaparken ve internet bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131 uygulamalar\u0131nda da kriptografiden yararlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Pandemiden sonra siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fatih Temiz, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fifre tercihlerinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3261,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,11],"tags":[402,734,1638,2614],"class_list":["post-3260","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel","category-teknoloji","tag-bilgisayar-muhendisligi","tag-dr-ogr-uyesi-fatih-temiz","tag-muhendislik-ve-doga-bilimleri-fakultesi","tag-uskudar-universitesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3260"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3263,"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3260\/revisions\/3263"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haber.kocaalibilisim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}